Lone Biker 2003 – Part 1

Ngày 1
Thứ Sáu ngày 28 tháng 3 năm 2003
Bay chuyến sáng ra Hà Nội, chuẩn bị xe cộ trang thiết bị tài liệu chương trình bản đồ. Tối ngủ Hà Nội.

Khoảng tám giờ sáng máy bay đáp xuống phi trường Nội Bài. Lâu không ra Hà Nội, nhìn lại mới thấy Nội Bài quả là thay đổi nhiều, trông sạch sẽ khang trang và hiện đại không kém các sân bay quốc tế ở nước ngoài. Không thấy quầy bán vé xe về Hà Nội, ra ngoài sảnh nhà ga mới biết xe của Vietnam Airlines đã đậu sẵn chờ khách, lên xe trước rồi có người thu tiền sau, cuốc xe này chạy về Hà Nội giá 22.000 đồng.

Xe chạy theo đường cao tốc qua cầu Thăng Long rồi qua ngã Cầu Giấy để vào nội thành, khu vực Cầu Giấy bây giờ đường xá rộng lớn quá. Số 1 Quang Trung là văn phòng chính của Vietnam Airlines, cũng là bến đỗ của đội xe đưa rước này.

Giở quyển Lonely Planet ra tìm được nhiều địa chỉ khách sạn và nhà nghỉ bình dân, nhiều lời khen ngợi dành cho nhà nghỉ Lotus Cafe ở Lý Thường Kiệt, tìm đến nơi mới biết nhà nghỉ này nằm ngay đối diện cổng trường trung học Việt Đức. Nhà nghỉ nhỏ bé sạch sẽ và khá ấm cúng, chọn được căn phòng ở gác một cửa sổ xinh xắn nhìn thẳng xuống phố. Căn phòng nhỏ sạch sẽ, có nước nóng máy lạnh không tivi, giá 150.000 đồng.

Nhờ người bạn Hà Nội tìm được chỗ thuê xe máy ở Hai Bà Trưng đối diện nhà Bách hoá tổng hợp xưa, người ta chọn cho chiếc xe Dream lùn có đủ hai kính chiếu hậu lại có gắn cả giỏ xe phía trước làm chỗ để chiếc mũ bảo hiểm. Chủ xe dặn dò kỹ lưỡng lắm, cả nước đang vào chiến dịch thi hành Nghị định 15 về trật tự giao thông, xe máy phải có gương hậu bảng số rõ ràng, người đi xe phải có bằng lái đội mũ bảo hiểm trên quốc lộ, ai vi phạm sẽ bị phạt vạ mà còn bị giữ xe từ nửa tháng đến một tháng. Biết thân không có tí bằng lái nào, thôi thì gương mũ đầy đủ thong dong ta chạy để tránh rắc rối. Thuê chiếc xe này 9 ngày mất 60.000 đồng một ngày, xem ra giá cả thế cũng là hợp lý.

Công việc còn lại của tối nay là lên kế hoạch, đọc tài liệu, lập chương trình và sơ đồ khảo sát cho ngày hôm sau.


Ngày 2
Thứ Bảy ngày 29 tháng 3 năm 2003
Chùa Thầy, chùa Tây Phương, thành Sơn Tây, đền Và, làng Đường Lâm, chùa Mía, lăng Ngô Quyền, lăng Phùng Hưng, đình Mông Phụ, đền thờ Thám hoa Giang Văn Minh, làng lụa Vạn Phúc, làng Nhị Khê, chùa Đậu. Tối về Phủ Lý.

Hôm nay đi Hà Tây tối ngủ Phủ Lý. Kiểm tra lại một lần trước khi xuất phát, sách vở tài liệu một bị trước xe, máy ghi âm trong túi áo ngực, máy ảnh đã lên phim, mọi thứ đều sẵn sàng.

Chưa bao giờ là người rành đường Hà Nội nên phải mất một lúc thì tìm ra được đường Láng – Hòa Lạc để đi chùa Thầy. Qua cầu Trung Hòa nhắm hướng Hòa Lạc đi thẳng, con đường mới mở rộng rãi thẳng tắp hai bên hoa màu xanh ngắt, có điều nhiều xe lớn quá.

Lối rẽ vào chùa Thầy ở sau Km16 vừa qua khỏi trạm thu phí, rẽ tay phải đi khoảng 3 km thì vào xã Sài Sơn, cứ theo con đường đất đi thẳng thì vào đến chùa, ao Long Trì hiện ra trước tiên về phía trái, ngôi chùa nằm về bờ ao phía xa. Gửi xe mũ ở bãi trước chùa, xung quanh mấy bà lão răng đen tới tấp mời mọc nhang đèn và món đặc sản chè lam.

Sân trước chùa Thầy.
Sân trước chùa Thầy.
Thủy đình chùa Thầy.
Ao Long Trì và Thủy đình.
Rồng đá chùa Thầy.
Nhật Tiên Kiều.

Chùa Thầy quá nổi tiếng nên chuyện hay tích lạ của chùa có thể tìm đọc khắp nơi, ghi chép ra đây chỉ là vài sự quan sát nho nhỏ để sau này ghi nhớ. Gian chùa Hạ treo bức phù điêu tả cảnh Diêm vương thập điện, gian Trung kê ban thờ chư Phật, tả hữu hai ông Thiện Ác cao lớn như muốn đội bật cả nóc chùa, gian Thượng là nơi thờ thiền sư Từ Đạo Hạnh phía tả là khám kín thờ nhục thân của thiền sư, phía hữu là ban thờ vua Lý Thần Tôn cũng là một hóa thân của thiền sư, trước mặt vua là hai pho tượng của Chế Mân và Chế Bồng Nga vua Chiêm Thành. Về sự tích của ao Long Trì, hang Cắc Cớ và những câu chuyện dân gian truyền tụng về Thầy Từ Đạo Hạnh thì có thể tìm đọc thêm sau.

Tượng hộ pháp chùa Thầy.
Tượng Hộ pháp chùa Thầy.

Quay trở lại đường Láng – Hòa Lạc đi chùa Tây Phương, đi về phía Hòa Lạc đến Km19 thì lại rẽ phải, theo TL80 đi hướng tây bắc. Làng Phùng Xá nằm cách ngã rẽ không xa, đây là làng nghề cơ khí, khắp nơi thấy sắt thép bày la liệt, nhà nào không khí làm ăn cũng có vẻ rất phấn chấn. Ngã rẽ trái vào chùa Tây Phương nằm gần cột mốc Km10 – TL80 cách đường Láng – Hòa Lạc chừng 5 km. Rẽ trái chừng 1 km là đến ngay chân đồi Câu Lậu, gửi xe mũ, leo 240 bậc cấp đá ong thì lên đến chùa.

Mái đao chùa cong vút, Bộ Thập bát La hán ở gian sau chùa thực sự là các tuyệt tác của nghề điêu khắc gỗ, mỗi vị một dáng vẻ một tư thế, người trong nghề mới có thể nhìn thấu qua lớp áo để thấy tỉ lệ và vị trí khung xương của các vị La hán để thán phục sự hiểu biết về cơ thể học của các bậc nghệ nhân xưa. Gian sau chùa chỉ có 16 vị, hai vị còn lại là A Nan và Ca Diếp đứng hai bên pho tượng Tuyết Sơn ở gian Trung. Chùa Tây Phương có từ TK3, kiến trúc ngày nay được dựng vào thời Lê.

Gian tượng La Hán.
Gian tượng La Hán.

Lại theo TL80 về hướng tây bắc đi Sơn Tây. Trung tâm huyện Thạch Thất nằm gần Km7, đi nốt 7 km còn lại thì đến cột mốc Km00 – TL80 gặp QL32 ở Km36 trong địa phận thị trấn Phúc Thọ. Theo QL32 rẽ phía đông đi 36 km về Hà Nội, còn đi hướng tây 13 km thì đến Sơn Tây. Trước khi vào thị xã Sơn Tây phía trái đường có ngã rẽ và cột mốc Km00 – QL21A đi Phủ Lý 119 km. Một ngã rẽ nữa phía trái đi vào trung tâm thị xã, ngã bên phải là đường vành đai.

Thành cổ Sơn Tây nằm ngay trong trung tâm thị xã, gần chợ và sát ngay bưu điện. Quanh thành có hào nước bao bọc, nay chỉ còn lại di tích cổng thành và vài đoạn tường thành.

Đi hướng tây vừa qua khỏi thị xã là thấy ngã rẽ trái vào đền Và. Rẽ trái đi 1,5 km thì đến đền Và nằm giữa khu rừng lim. Gỗ lim thì nghe nhiều nhưng có mấy khi được thấy cây lim sống, phải chụp tấm ảnh để lưu lại.

Cổng thành Sơn Tây.
Tam quan đền Và.
Rừng lim đền Và.

Ra khỏi đền Và quay lại QL32 tiếp tục đi về hướng tây thêm chừng vài ba cây số thì thấy bên phải đường có ngã rẽ vào bến phà Đường Lâm qua sông Hồng. Đi thẳng QL32 qua bến phà vài trăm mét là đến ngã rẽ trái vào làng Đường Lâm.

Chùa Mía là một nhà bảo tàng tượng Phật với 287 cốt tượng cả Phật lẫn Tiên. Trước chùa vài cô gái bày bán lạc rang và một rổ nhót, biết bao năm không mài quả nhót nào. Đối diện chùa Mía có hai ngã nhỏ, đi theo ngã phía hữu khoảng cây số thì đến đền thờ Phùng Hưng và đền thờ Ngô Quyền, bên đền thờ Ngô Quyền còn có lăng mộ của nhà vua do hậu nhân dựng lên để thờ tự.

Chùa Mía có đến 287 pho tượng cổ.

Cũng đối diện chùa Mía đi ngã phía tả chừng vài trăm bước là đến đình làng Mông Phụ, sân đình rộng thoáng, mái đình uy nghi, tuy nhỏ hơn và không được giữ gìn tốt như đình làng Đình Bảng nhưng đình Mông Phụ có kiến trúc rất đẹp có thể lấy làm mẫu mực cho kiến trúc dân gian, hơn nữa các bờ tường đều được xây bằng đá ong, vốn là thứ vật liệu rất sẵn có ở đất Sơn Tây.

Đền thờ Thám hoa Giang Văn Minh nằm trong ngõ nhỏ ngay gần sân đình Mông Phụ, câu chuyện về cụ Thám hoa thật cảm động, dân trong vùng không ai không biết đến cụ.

Thám Hoa Giang Văn Minh.
Thám hoa Giang Văn Minh thời Lê Trung Hưng quê Đường Lâm được phái đi sứ sang nhà Minh xin cầu phong (1673). Vua Minh ra câu đối: “Đồng cổ chí kim đài dĩ lục” , nghĩa là cột đồng đến nay rêu đã xanh. Ý nhắc lại chuyện Mã Viện dựng cột đồng để nhục mạ người Việt. Tức thì ông Thám Hoa đối lại: “Đằng Giang tự cổ huyết do hồng”, nghĩa đối là sông Bạch Đằng từ xưa máu vẫn còn đỏ.
Vua Minh tức giận sai mổ bụng sứ thần rồi trả về nước. Người Đường Lâm thương ông xin vua cho được an táng sứ thần tại quê làng Đường Lâm. Vua phê chuẩn, phong cho ông tước “Công bộ thị lang minh Quận công” và khen rằng: “Đi sứ không làm nhục mệnh nước, thực là anh hùng thiên cổ”.


Ăn vội nắm xôi ở Sơn Tây rồi lên đường đi tiếp, hôm nay cũng may trời âm u khô ráo, chạy xe cũng đỡ mệt. Ra khỏi thị xã Sơn Tây quay lại theo TL80 trở lại đường Láng – Hòa Lạc, đến ngã tư vượt qua con đường này đi thẳng 2 km vào thị trấn Quốc Oai, ở đây có đường đi Hoài Đức, Đại Mỗ rồi ra thị xã Hà Đông. Tiếc là đoạn này máy ghi âm bị trục trặc nên không ghi chép lại được tuyến đường, chỉ nhớ đường hẹp có đoạn vài cây số đi dọc một con đê, rồi lại phải vượt ngang một con đê khác trước khi đến Hoài Đức. Còn Đại Mỗ có lẽ là trung tâm huyện Từ Liêm, Hà Nội cách thị xã Hà Đông chừng 5 km. Trước khi ra đến trung tâm thị xã phải đi qua địa phận làng Vạn Phúc, đoạn phố này cũng được đặt tên là phố Vạn Phúc có ngã rẽ vào làng lụa, làng nghề giao dịch thật sầm uất.

Qua cầu sông Nhuệ ở trung tâm Hà Đông rẽ vào đường TL72 đi hướng đông, được vài cây số thì thấy nghĩa trang Văn Điển phía phải đường, tiếp tục đi thẳng thì ra QL1A ở Km192 thuộc địa phận huyện Thanh Trì, đoạn đường này rộng nhưng xe lớn đi nhiều quá trở nên chật chội và rất bụi bặm. Theo QL1A rẽ hướng nam qua Ngọc Hồi ở Km186, đến Thường Tín ở Km195. Ở Ngọc Hồi có đường về làng Nhị Khê quê cụ Nguyễn Trãi nhưng tiếc không đủ thời gian ghé qua, đành thăm cụ ở Côn Sơn vậy.

Thị trấn Thường Tín nằm về phía tây QL1A, đi theo con đường chính chừng 2 km thì đến thị trấn Phú Văn, rẽ trái đi tiếp chừng 2 km nữa thì đến đê, rẽ trái xuống đê đi đến cuối đường thì vào chùa Đậu. Chùa Đậu giờ này vắng vẻ, gửi xe cho hai bà cụ bán hàng trước cổng, vội vào thăm chùa và tìm viếng nhục thân xá lợi của hai vị sư chùa Đậu.

Tượng táng chùa Đậu.
Thiền sư Vũ Khắc Trường.
Tượng táng chùa Đậu.
Thiền sư Vũ Khắc Minh.

Ra lại QL1A thì trời đã tối, ngoài đường nhiều con muỗi mắt li ti thật khó chạy xe, không đeo kính thì bị mấy con này bay vào mắt, còn đeo kính thì chẳng còn thấy đường mà đi. Đoạn đường về Phủ Lý còn 28 km nữa, đi ngang qua thị trấn Phú Xuyên thuộc Thường Tín – Hà Tây và Đồng Văn thuộc huyện Duy Tiên – Hà Nam. Phủ Lý bé, trung tâm thị xã không có nhà nghỉ hay khách sạn, tất cả đều nằm dọc QL1A.

Công việc còn lại là nghe băng ghi âm và chép lại những gì đã thu hoạch được trong ngày, việc này khá vất vả nhưng phải làm ngay chứ không thể để dồn sang ngày sau dễ bị lẫn lộn uổng phí chuyến đi.


Ngày 3
Chủ Nhật ngày 30 tháng 3 năm 2003
Đi Nam Định, thăm đền thờ cụ Nguyễn Khuyến, Phủ Giày, lăng mẫu Liễu Hạnh, chùa Phổ Minh, đền Trần, chợ Rồng, chùa Keo, chợ Bo Thái Bình. Tối ngủ Hải Phòng.

Sáng ra mới thấy nhà nghỉ nhìn thẳng ra ngã ba sông Châu Giang, mặt sông lục bình phủ kín, chụp vội tấm ảnh trước khi lên đường. Hôm nay đi Nam Định qua Thái Bình tối ngủ Hải Phòng.

Sông Châu Giang, Phủ Lý.

Trung tâm thị xã Phủ Lý nằm ở Km230 – QL1A, cách đó 1 km về phía nam là giao lộ với QL21A đi từ Sơn Tây, muốn đi Nam Định thì theo QL21A rẽ về hướng đông men theo đường sắt, khoảng cách Phủ Lý – Nam Định là 30 km.

Đường QL21A đi ngang qua Phủ Lý ở Km119, đi đến Km134 bên trái đường có ngã rẽ vào đền thờ cụ Nguyễn Khuyến, Tam nguyên làng Yên Đổ. Đền thờ do con cháu cụ trông nom nên ngăn nắp sạch sẽ hương khói nghiêm chỉnh, ao sen trước vườn là nơi đem lại cho cụ cảm hứng để viết bài “Thu Điếu” bất hủ. Người trông nom hương khói cho cụ Tam Nguyên là bác Tùng, bác thuộc thơ và kể những giai thoại về cụ nghe thật hay.

Môn Tử Môn.
Thu Điếu bằng 3 ngôn ngữ.

Trạm thu phí đặt ở Km132. Vừa qua khỏi trạm phía phải là Km00 – TL56 đi 14 km đến Gôi. Đi theo con đường này đến Km11 là đến Phủ Giày, một quần thể đền chùa có tiếng là rất linh thiêng thuộc địa phận huyện Vụ Bản – Nam Định. Đây là quần thể tín ngưỡng rất lớn, chủ yếu là thờ mẫu Liễu Hạnh. Các nẻo đường đều thấy cờ quạt linh đình, người người lũ lượt theo nhau trẩy lễ, ai cũng áo xanh áo đỏ đầu đội mâm chân rảo bước mong sớm được hành lễ lên đồng cầu phúc Mẫu.

Phủ Tiên Hương là đền thờ mẫu ở làng Tiên Hương, là đền thờ lớn nhất trong quần thể. Cách thức bố trí các ban thờ thường có Ngọc Hoàng – Nam Tào – Bắc Đẩu, Ngũ vị Tôn ông, Tam vị Thánh hoàng, Tam Tòa Thánh Mẫu, Tứ Phủ Công Đồng, trên trần nhà luôn vắt vẻo đôi Thanh Xà Bạch Xà, dưới gầm bàn Ngũ Hổ ngồi chồm chỗm. Cách đó không xa là lăng Mẫu ngoài sân là ngôi mộ của mẫu Liễu Hạnh.

Thị trấn Gôi nằm ở Km14 – TL56 vẫn thuộc địa phận huyện Vụ Bản. Ở Gôi theo QL10 đi hướng tây 16 km về Ninh Bình, còn đi hướng đông 12 km thì thẳng đến Nam Định. Đến Km112 rẽ phía phải đi vào trung tâm thành phố Nam Định, ngã rẽ trái là đường vành đai đi vài cây số thấy chùa Phổ Minh và đền Trần nằm xa xa phía trái đường khoảng Km105 thuộc địa phận thôn Tức Mặc thành phố Nam Định.

Đền Trần thờ An Sinh Vương Trần Liễu và đức thánh Trần còn chùa Phổ Minh ngoài thờ Tam Bảo thì còn thờ Trúc Lâm Tam Tổ. Vòng ra sau gian chính điện vào nhà Tổ sẽ thấy ban thờ Tam Tổ, ở giữa có tượng vua Trần Nhân Tông được tạc trong tư thế Nhập Diệt không để ý sẽ tưởng lầm tượng Phật Nhập Niết Bàn.

Chùa Phổ Minh còn có ngôi tháp đá trước sân là di vật của nhà Trần đến nay đã 700 năm vẫn còn nguyên vẹn, cánh cửa gỗ lim ở chính điện cũng đã 600 năm, chạm khắc hình rồng nhà Trần rất rõ.

Tháp Phổ Minh.
Cánh cửa gỗ lim hơn 600 năm.

Đường QL10 vượt sông Hồng ở Km116 xưa là bến phà Tân Đệ cho đến năm ngoái thì vừa khánh thành một cây cầu khang trang. Nếu đi thẳng QL10 về phía Thái Bình sẽ thấy ngã rẽ vào chùa Keo, tuy nhiên nếu đi xe máy thì có thể rẽ ngay đầu cầu theo đường đê đi ngoạn cảnh.

Xuống cầu Tân Đệ qua khỏi trạm thu phí thì rẽ ngay đường đất bên phải lên đê cứ thế đi chừng 9 km thì đến ngã ba rẽ trái đi thêm 1 km thì đến chùa Keo. Đến viếng đúng lúc nhà chùa đang dang dở cuộc trùng tu, tuy vậy vẫn có thể vào ngắm các pho tượng tạm dồn vào gian trong và chụp ảnh tòa tháp chuông nổi tiếng. Sau chùa phía tả có giếng nước ngọt, nhìn vào sẽ thấy phía trong thành giếng xếp 32 chiếc cối đá thủng đáy, nghe kể lại dân làng giã gạo thủng ngần ấy cái cối đá mới đủ nuôi thợ xây chùa, đủ biết ngôi chùa to lớn và tinh xảo đến mức nào.

Nghi môn ngoại chùa Keo.
Gác chuông chùa Keo.
Cánh cửa gỗ chạm rồng TK17.
Cối đá thủng trong lòng giếng.

Từ chùa Keo về Thái Bình chắc chắn không cần quay lại đường đê, nhắm hướng đông mà đi được vài trăm mét rẽ trái, đi một đoạn chừng vài cây số thì rẽ trái, lại đi thẳng đến xã Song An thì rẽ phải về Thái Bình, đi thẳng sẽ ra QL10.

Thị xã Thái Bình nay rộng lớn khang trang và sầm uất hơn mình tưởng. Có lẽ sự đi lại khó khăn ngày xưa nay không còn nữa, đường xá cầu cống thuận tiện nên kinh tế địa phương thấy nhiều cải thiện. Xã Tiền Hải xưa do cụ Nguyễn Công Trứ cho xây đê lấn biển mà thành, nhưng chắc cụ không tính được nay Tiền Hải còn tìm được mỏ khí đốt ngoài khơi.

Chợ Bờ là chợ trung tâm của thị xã. Nghe hơi đói bụng ghé góc đường ăn vội tô bún ốc, mới biết ở đây nấu toàn là ốc “nhi đồng” nhưng mùi vị thì thơm ngon lắm. Sau này mới biết gần đó có quán cơm Bà Ba ở số 57 Bồ Xuyên bán vài món ngon như chả rươi, thịt trâu xào cần.

Hàng cơm Bà Ba ở chợ Bo.

Buổi sáng trời lất phất lúc mưa lúc tạnh, bây giờ thì bắt đầu mưa to. Cầu Thái Bình vượt sông Trà Lý ở Km101 – QL10. Đội mưa đi đến Km75 thì qua cầu Nghì vào địa phận Hải Phòng. Cầu Quý Cao vượt sông Thái Bình ở Km61, qua khỏi cầu là vào địa bàn huyện Tiên Lãng, hai bên đường trồng rất nhiều cây thuốc lào trông từa tựa như cây thuốc lá nhưng có lá dài nhọn và màu xanh đậm hơn. Theo QL10 lần lượt qua Vĩnh Bảo, An Lão, Kiến An đến Km36 qua cầu Niệm vào quận Lê Chân nội thành Hải Phòng.

Trung tâm thành phố là khu phố cũ ở xung quanh hồ Tam Bạc, chợ Sắt là chợ trung tâm nằm đối diện bến xe Tam Bạc. Cắt ngang thành phố là đường Tô Hiệu, cắt dọc thành phố là đường Cầu Đất – Lạch Tray. Đường Lạch Tray dẫn về phía nam là khu phố mới đường phố rộng rãi tập trung nhiều trụ sở cơ quan chính quyền, buổi tối lại là nơi có nhiều quán nhậu bình dân. Cuối đường Lạch Tray là bến xe Cầu Rào, ngã rẽ phía đông đi 2 km vào sân bay Cát Bi, qua cầu Rào theo TL353 đi hướng nam 18 km đến Đồ Sơn. Ga Hải Phòng nằm ở trong khu phố cũ, nhà nghỉ của nhà ga ở cũng tạm được.

Ngày 4
Thứ Hai ngày 31 tháng 3 năm 2003
Sáng thăm Hải Phòng xong đi Yên Tử. Đình Hàng Kênh, chùa Dư Hàng, phà Bính, phà Rừng, Quảng Ninh, bãi cọc Bạch Đằng, nhiệt điện Uông Bí, Yên Tử, chùa Đồng. Tối ngủ Đông Triều.

Hôm nay đi từ Hải Phòng qua Quảng Ninh, làm một chuyến hành hương lên đỉnh Yên Tử, xem mất bao lâu thời gian mới tính tiếp được, sớm thì về Hải Dương, muộn thì ở Đông Triều.

Đi dọc đường Tô Hiệu lần lượt thấy ngã rẽ vào đường Hàng Kênh và đường Chùa Hàng. Đi theo đường Hàng Kênh rẽ phải theo Nguyễn Công Trứ sẽ vào đến cổng đình. Đình thờ đức thánh Trần, mái đình cũng đẹp, đình có tiếng nhờ nghệ thuật chạm trổ hình rồng tinh xảo, các cột kèo bên trong đình đều được chạm trổ ổ rồng dày đặc hết sức công phu.

Chùa Dư Hàng không nằm trên đường Dư Hàng mà là đường Chùa Hàng. Tuy là ngôi chùa có tiếng của đất Hải Phòng nhưng xem ra không tìm thấy điều lạ ngoài một vài chi tiết trang trí mang dấu vết Tây phương.

Từ trung tâm thành phố Hải Phòng nhắm hướng bắc tìm ra bờ sông Cửa Cấm. Phà Bính vượt sông Cấm ở Km29 – QL10, nhìn lại thấy dàn cần cẩu xếp dài dọc cảng. Qua phà đi thẳng đến Km25 là thị trấn Núi Đèo trung tâm huyện Thủy Nguyên – Hải Phòng, đoạn này thấy nhiều đá vôi, dân lấy làm gạch xây nhà giống như gạch ba banh trên đường đi Lạng Sơn, nhà nhà đều làm gạch.

Phà Rừng vượt sông Bạch Đằng qua Quảng Ninh ở Km15 – QL10 thuộc địa bàn huyện Yên Hưng. Ngã rẽ trái ở Km14 dẫn vào đền thờ đức thánh Trần và miếu Vua Bà tương truyền là một nữ nhân kiệt xuất trong cuộc chống ngoại xâm. Gần Km12 có bảng chỉ đường vào di tích bãi cọc Bạch Đằng, rẽ phải vào vài trăm mét là thấy tấm bia lưu niệm dựng ngay chân đê, chỗ ấy nhìn ra ngoài sông là nơi bãi cọc xưa, nay là bãi cây bần ngập nước bình yên.

Có thể nhìn địa thế bãi cọc rõ hơn bằng cách đi tiếp đến Km11 rẽ phải lên cầu sông Chanh nhìn lại khúc sông nơi xưa diễn ra trận thủy chiến. Thị trấn Quảng Yên gọi nôm là Rừng, là trung tâm huyện Yên Hưng nằm ở Km10 – QL10. Trong thị trấn nhỏ bé heo hút này lại thấy còn sót lại vài ngôi nhà kiểu kiến trúc thuộc địa, ngay cả ngôi chợ Rừng nhìn kỹ lại cũng thấy phía sau cái mặt tiền tân thời vuông vắn là mái chợ cũ kỹ xây theo kiểu thuộc địa gợi nỗi hoài cổ hơn nhiều.

Trời hôm nay nắng to, chả bù với hôm qua mưa tầm tã. Đi nốt 10 km còn lại của QL10 để đến Biểu Nghi. Đoạn đường này thấy nhà dân hai bên đường trồng nhiều nhãn, đường vắng, cảnh quan còn lưu được nhiều vẻ dân dã. Thị trấn Biểu Nghi đánh dấu nơi khởi đầu của QL10, cũng là Km91 – QL18 rẽ hướng đông đi Hòn Gai 31 km, rẽ hướng tây đi 9 km về Uông Bí.

Cổng nhà máy nhiệt điện Uông Bí.

Ngã rẽ vào thị xã uông Bí nằm trên QL18 ở Km183, rẽ vào đi 4 km đến trung tâm, đường xá nhuốm màu đen của than, phía bắc thị xã là nhà máy nhiệt điện Uông Bí, trước nhà máy có đường đi mỏ than Vàng Danh, đường này đi Yên Tử 25 km nhưng là con đường của các xe tải chở than ra vào các mỏ, đúng là chỉ có người không biết mới tắm mình trong bụi than để đến Yên Tử bằng đường này.

Tới được chân núi Yên tử thì đã 4 giờ chiều. Gửi xe mũ túi xách, mua cây đèn pin và chai nước để lên núi. Phải trả 45.000 để hưởng tiện nghi của nhà cáp treo, có điều cáp treo chỉ đi một đoạn ngắn lên đến Lăng Tổ ở độ cao khoảng 400 m thôi, quãng đường 700 m còn lại để lên chùa Đồng vẫn phải dựa vào đôi chân, nghe nói đi nhanh cũng phải mất tiếng rưỡi.

Lên được đầu trên của nhà cáp treo thì đã là 4 giờ 40 phút, bắt đầu theo các bậc đá lên núi. Tự nhủ cậy sức ham nhanh thì chỉ sau mươi bước là thở đằng tai đi nhanh mà đến muộn, nên cứ bước sau đi sau bước trước, đều đặn qua Lăng Tổ, qua chùa Bảo Sái, qua các hàng các quán, qua các lời mời mọc nghỉ chân, rồi cuối cùng cũng lên đến mây mù và thấy được tấm bảng đề “Đỉnh thiêng Yên Tử”.

Nhìn về tây trời đã xế chiều, mặt trời vàng nhạt đang cố đưa những tia nắng cuối cùng xuyên qua màn mây ngày càng dày đặc. Trước mặt là hoàng hôn, sau lưng mây bay gió cuộn, dưới chân mảnh đồng bằng lúc ẩn lúc hiện, đỉnh núi không còn xa, thinh không u tịch mênh mang.

Đến 5 giờ 55 phút mới đặt được chân lên đỉnh 1.068 m. Định thần nhìn quanh chẳng thấy ngôi chùa nào cả, chùa Đồng hằng nghe thực ra chỉ là hai khám nhỏ thờ Phật, một khám làm hoàn toàn bằng đồng. Trông ra xung quanh vẫn mây trôi cuồn cuộn, gió thổi như muốn tung cả người, trời tối nhanh. Vội bái Phật chùa Đồng rồi với cây đèn pin dò đường xuống núi.

Chùa Đồng trên đỉnh Yên Tử 1.067m.

Lên một đường xuống bằng đường khác, nguyên tắc này tỏ ra không hợp lý trong ngày hôm nay. Con đường xuống dốc đứng, bậc đá lởm chởm, trời tối sụp, tay cầm đèn pin tay vịn bậc đá, chân dọ dẫm từng bước một, mãi đến 6 giờ 40 phút mới xuống tới cáp treo. Tổng cộng đi bộ lên xuống mất 2 tiếng đồng hồ.

Nghỉ chân đợi cáp xuống núi, lấy xe lấy đồ rồi chạy vội về Đông Triều tìm chỗ trọ, cũng may từ Yên Tử có con đường mới xây đi 14 km ra QL18 ở Km74. Lần sau nhớ đi đường này. Trung tâm thị trấn Đông Triều nằm ở Km53.


Ngày 5
Thứ Ba ngày 1 tháng 4 năm 2003
Đi Hải Hưng. Chùa Quỳnh Lâm, chùa Côn Sơn, đền Kiếp Bạc, đền thờ cụ Chu Văn An, đền thờ cụ Mạc Đĩnh Chi, thị xã Hải Dương, đền Ủng, thị xã Hưng Yên, phố Hiến, chùa Hiến, cây nhãn tổ. Tối ngủ Hà Nội.

Hôm nay đi xong Đông Triều thì về Hải Dương, qua Hưng Yên, tối ngủ Hà Nội. Ngã rẽ đi chùa Quỳnh Lâm nằm ngay trong trung tâm thị trấn Đông Triều. Chùa ở cách trung thâm khoảng 4 km tìm đường không khó, nhưng thật thất vọng khi thấy ngôi chùa tiếng tăm một thời nay không được bàn tay và cái đầu tốt trông nom. Quang cảnh chụa quạnh hiu, vườn tược xơ xác, gác chuông điện thờ đều đã được “cẩn thận” xây lại bằng bê tông cốt thép… Còn đâu ngôi chùa danh tiếng nơi từng lưu giữ pho tượng Phật Di Lặc bằng đồng vốn được coi là một trong “An Nam tứ đại khí”. Còn đâu nơi thờ Trúc Lâm Tam Tổ, một thời la trung tâm Phật giáo lớn nhất Bắc bộ.

Trời hôm nay có vẻ vẫn nắng to. Rời Đông Triều, theo QL18 về hướng tây đến Km46 thì qua cầu Vàng vào địa phận tỉnh Hải Dương. Thị trấn Sao Đỏ nằm ở Km37, ngã rẽ theo hướng bắc QL37 đi Côn Sơn Kiếp Bạc, ngã rẽ hướng nam theo QL183 về thị xã Hải Dương. Đi thẳng QL18 hướng tây qua Phả Lại về Hà Nội.

Hồ Côn Sơn nằm ngay cạnh QL37, cách QL18 khoảng 3 km, hiện tại hồ đang trong quá trình xây dựng, con đường chạy quanh hồ dẫn vào chùa ở phía đông bắc của hồ. Đền Kiếp Bạc cách Côn Sơn khoảng 7 km, lối vào hơi phức tạp nên xem chi tiết ở sơ đồ tuyến. Kiếp Bạc là nơi xưa đức thánh Trần đóng quân, đoạn sông Lục Đầu Giang trước đền là nơi thủy binh thao luyện.

Qua khỏi Sao Đỏ theo QL18 về phía Phả Lại đến Km32 có ngã rẽ phía phải đi 3 km vào đền thờ cụ Chu Văn An. Đầu ngã ba bên kia đường là bưu điện xã Văn An. Đền thờ cụ Chu xây giản dị trong vùng núi Phượng Hoàng, đây là điểm hành hương của tất cả các nhà giáo Việt Nam. Một con đường khác đi đến đền thờ cụ Chu là từ ngã ba Côn Sơn đi hướng bắc chừng 1 km thấy bảng chỉ đường rẽ hướng tây đi 5 km là đến.

Đền thờ cụ Chu Văn An.

Sao Đỏ nằm ở Km22 – QL183, đi về hướng nam qua trạm thu phí đến Km16 có ngã rẽ trái vào đền Cao thờ năm anh em nhà họ Cao xưa theo Lê Hoàn phá Tống. Khoảng trống dưới chân đồi gọi là cánh đồng Dinh, tương truyền xưa kia là nơi Lê Hoàn cho dựng đại bản doanh.

Cầu Bình vượt sông Kinh Thầy ở Km13. Ngã rẽ vào đền thờ cụ Mạc Đĩnh Chi nằm ở Km12, rẽ phải đi 1 km thì đến xã Long Động, đền thờ của cụ nằm sát đường nhựa nhưng lại quay lưng ra đường, phải đi vòng vào trong làng mới viếng cụ được. Trong khuôn viên đền thờ cụ còn có nhà lưu niệm của nữ sĩ Mạc Thị Bưởi, chưa rõ quan hệ thân thích giữa hai danh nhân họ Mạc này.

Trở lại QL183, ngã rẽ phải ở Km6 đi vào trung tâm huyện Nam Sách, đầu ngã ba là đền liệt sĩ huyện Nam Sách mái ngói đỏ xây dựng to lớn khang trang. Điểm khởi đầu của QL183 nằm ở thị trấn Tiền Trung Km59 – QL5, phía tây đi Hải Phòng, phía đông về Hải Dương.

Đến Km57 lại có ngã rẽ hướng bắc đi Phả Lại 24 km. Cầu Phú Lương vượt sông Thái Bình ở Km55. Ngã rẽ hướng nam vào thị xã Hải Dương nằm ở Km53. Theo ngã rẽ ở Km53 đi vào trung tâm thị xã bằng đường Quang Trung, đến Trần Hưng Đạo thì rẽ phải là tới giao lộ trung tâm. Từ đây đường Hồ Chí Minh đi về hướng nam là con đường tập trung các cửa hiệu buôn bán, đường Trần Hưng Đạo là nơi tập trung trụ sở của các cơ quan chính quyền.

Quay trở lại QL5 đi về phía hà Nội, hãng xe Ford bề thế nằm bên phải đường ở Km47, một hàng cây vải chạy dọc phía trái xa lộ ở khỏng Km45 phía sau là Công ty giống cây trồng Hải Dương. Đến Km44 rẽ phía phải đi Cẩm Giàng, ngã này đi được chùa Giám nơi thờ danh y Tuệ Tĩnh, tiếc rằng không đủ thời gian đi thăm ngôi chùa này.

Thị trấn Mao Điền ở Km36, ở đây có ngôi miếu Khổng đang được trùng tu, cũng đành phải hẹn dịp sau vậy. Đến Km33 là vào thị trấn Quán Gỏi huyện Bình Giang, cắt ngang là QL38, rẽ hướng bắc đi Bắc Ninh 32 km, rẽ hướng nam qua thị trấn Kẻ Sặt đi Ân Thi, rồi vòng ra QL39 đi Hưng Yên. Thị trấn Kẻ Sặt nằm ở Km32 – QL38 cách QL5 có 1 km.

Đền Ủng thờ Phạm Ngũ Lão ở Ân Thi.

Đi thẳng theo QL38 đến Km37 phía trái là ngã rẽ vào đền Ủng thờ Phạm Ngũ Lão, cách đường ngoài khoảng vài trăm mét. Thẳng QL38 đến Km 47 là trung tâm huyện Ân Thi, trước đó đi ngang địa danh Bãi Sậy là đất kháng chiến thời Cần Vương.

Tiếp tục thẳng QL38 đến Km52 là ra QL39 ở Km20 thuộc thị trấn Trương Xá. Ở đây rẽ hướng bắc quay trở lại QL5 ở Phố Nối, rẽ hướng nam đi Hưng Yên 15 km. Theo QL39 đi hướng nam đến thị trấn Kim Động ở Km 25 có ngã rẽ hướng tây đi Khoái Châu nơi có đền thờ Tiên Dung – Chử Đồng Tử.

Thẳng QL39 đến Km35 là vào trung tâm thị xã Hưng Yên. Đi thẳng vào thị xã ngang qua chợ Phố Hiến, cứ đi thẳng hết đường cho tới khi ra tận bờ đê thì rẽ trái vào con đường nhỏ ven đê tên là đường Hiến. Con đường này gợi nhớ đến hình ảnh những mái nhà cũ kỹ dọc theo con phố nhỏ ở đô thị cổ Hội An, cũng dễ hiểu vì Phố Hiến và Phố Hội vốn là được lập ra cùng thời với nhau, sau vì sông Hồng lùi xa mà Phố Hiến mất đi sự giao dịch tàu bè.

Trên đường Hiến có ngôi chùa Hiến là di tích còn sót lại từ thời “thứ nhất kinh kỳ…”. Ngôi chùa xây gạch giản dị nhưng sạch sẽ trang nghiêm, trước chùa là cây nhãn có hơn 400 năm tuổi thọ đã được Hội các nhà làm vườn Việt Nam công nhận là cây nhãn tổ, nghĩa là các cây nhãn ngày nay đều là con cháu nhiều đời của cây nhãn già nua này. Tấm phim cuối cùng đã dùng để chụp ngôi chợ Hiến, phố thì xa mà nắng thì đang tắt dần, đành phải lấy cây bút chì lật mặt sau tờ chương trình vẽ nhanh lại hình dáng cây nhãn sum suê bên cạnh tòa tam quan của nhà chùa, rồi vội lên xe về Hà Nội.

Quay trở lại Trương Xá Km20 – QL39. Tiếp tục đi thẳng hướng bắc đến Km10 lại thấy có ngã rẽ đi Khoái Châu 5 km, nhìn trên bản đồ ngã rẽ này có lẽ là ngã gần nhất đi đến đền Chử Đồng Tử, để lần sau sẽ đến thăm.

Liêu Xá nằm khoảng Km3, nơi đây có đền thờ cụ Lê Hữu Trác, trời tối quá rồi cũng đành phải gác lại.

Đi nốt 3 km còn lại của QL39 thì ra lại QL5 ở Km23 thộc thị trấn Phố Nối huyện Mỹ Hào. Rẽ hướng tây về Hà Nội, đi qua một loạt các thị trấn nhỏ dọc đường, về Km00 – QL5 ở ngã ba Lệ Mật, rẽ phải theo QL1A đi Bắc Ninh, rẽ trái qua cầu Chui về Gia Lâm, qua cầu Chương Dương về Hà Nội.

Lại một đêm nữa ở Hà Nội. Tối nay phải xem tivi để theo dõi xem tình hình căn bệnh SARS quái ác hiện nay diễn biến thế nào. Sau đó sẽ lại nghe viết rồi đi ngủ sớm chuẩn bị sáng mai đi Yên Bái. Đi liên tục kiểu này thậm chí không kịp giặt quần áo.

Ngày 6
Thứ Tư ngày 2 tháng 4 năm 2003
Đi Yên Bái. Thăm đền Hạ Lôi, làng gốm Hương Canh, cầu Việt Trì, đền Hùng, ngã ba Đoan Hùng. Tối ngủ Yên Bái.

Hôm nay đi Vĩnh Phúc, Phú Thọ, tối ngủ Yên Bái. Từ trung tâm Hà Nội nên đi ra hồ Tây theo đường Thụy Khuê ra Bưởi rồi theo đường Hoàng Quốc Việt ra Nam Thăng Long, rồi vượt cầu Thăng Long đi về phía Nội Bài. Đến Km10 đường Thăng Long – Nội Bài mới rẽ trái bắt đầu theo đường QL2 đi về hướng tây bắc. Đi đến Km13 – QL2 thì qua cầu Xuân Phương vào địa phận tỉnh Vĩnh Phúc.

Ngã rẽ phía phải ở Km15 đi hồ Đại Lải 18 km. Hãng Toyota nằm phía trái đường ở Km16. Thị trấn Phúc Yên ở Km17, rẽ trái theo đường Văn Miếu đi 1 km thì ra ngã ba QL23 có cây đa rất to nằm ngay giữa ba ngã đường.

Rẽ ngược lại về hướng đông đi khoảng 6 km thì đến xã Mê Linh, cả một vùng rộng lớn này trồng toàn hoa hồng, người nông dân phải tỉ mỉ lấy giấy báo bao quanh từng nụ hoa rồi buộc chỉ cho chắc chắn như thế mới giữ cho nụ hoa tươi khoẻ được, ngần đó nụ hoa trên cánh đồng bát ngát thật không biết bao nhiêu công sức.

Ngã rẽ vào làng Hạ Lôi nằm phía tay phải đường, rẽ vào đi đường đất chừng cây số là tới đền thờ hai Bà. Trong đền thờ tượng hai Bà, Bà Trắc bên tả Bà Nhị bên hữu. Sau vườn có vài mô đất được tin là tàn tích của thành Mê Linh xưa. Lại có bia đá đánh dấu di tích hộp thư bí mật của ông Trường Chinh trong thời kỳ 1941 – 1945.

Lại theo QL2 đi đến Km25 qua cầu Lò Cang thì đến địa bàn làng gốm Hương Canh, làng nghề này nằm ở phía trái đường, ngã rẽ vào ở ngay đầu cầu. Trong làng nhà nhà đều có lò nung gốm, những sản phẩm gốm bị loại ra thường được tận dụng xây bờ tường quanh nhà, thậm chí bờ tường xây bằng những chiếc tiểu sành dùng cho việc cải táng cũng không phải là hiếm thấy.

Thị xã Vĩnh Yên nằm khoảng Km30. Ngã rẽ phải đi Tam Đảo nằm ở Km33. Dưa hấu trồng và bày bán rất nhiều ở dọc hai bên đường khoảng Km45 đoạn thuộc địa danh Đại Đồng. Cầu Việt Trì nằm ở Km51 là ranh giới giữa Vĩnh Phúc và Phú Thọ, về mặt địa lý Việt Trì nằm ở ngã ba sông Đà sông Hồng sông Lô, và là đỉnh của tam giác đồng bằng châu thổ Bắc bộ.

Ra khỏi thành phố lại theo QL2 đi đến Km68 thì thấy ngã rẽ tay trái đi 2 km vào đền Hùng, sắp tới đây là ngày giỗ Tổ, giờ này đã thấy cờ quạt bày biện uy nghi.

Thẳng QL2 vào thị trấn Phong Châu Km73, thị trấn Bãi Bằng Km74 thuộc huyện phù Ninh. Thị trấn Đoan Hùng nằm ở Km108, nhìn qua nhìn lại chỉ có quán cơm Hồng Ngọc (0210.880228) là lớn nhất có thể đặt ăn cho khách đoàn.

Trời hôm nay vẫn nắng to 36oC. Chia tay QL2 ở Đoan Hùng, bắt đầu theo QL70 đi Yên Bái, từ đoạn này trở đi là thấy địa hình đồi bát úp đặc trưng của vùng trung du, đường sá quanh co, các ngọn đồi hai bên cây chè phủ kín, chen vào vài cây cọ lác đác. Rừng cọ có lẽ nằm đâu đó trong sâu đi trên quốc lộ khó mà thấy được, sự hiện diện gián tiếp của cây cọ là nghề đan mành cọ của người dân sống dọc đường.

Một giếng nước nhỏ ngay bên vệ đường, vài đứa bé hì hục múc nước gánh về nhà tưới cây. Đúng lúc bánh xe sau bị xì hơi, nhìn quanh không có chỗ nào vá, hỏi ra chỗ gần nhất là ở ngã ba Cát Lem cách đó cả cây số, may nhờ được vài tay thanh niên lấy đồ nghề ra vá giúp, cũng mất tiếng đồng hồ mới xong. Rẽ phải ngã ba Cát Lem ở Km16 đi Thác Bà 14 km.

Thẳng QL70 đến Km25 là bước vào địa phận tỉnh Yên Bái. Thị trấn Yên Bình nằm ở Km30, thằng QL70 đi Lào Cai, rẽ trái đi 9 km vào trung tâm thị xã Yên Bái. Lang thang một vòng Yên Bái buổi tối thấy buôn bán sầm uất là ở phố cũ ngay chợ và ga dân quen gọi là Cây Một. Khu vực hành chính và công viên Yên Hòa nơi an táng cụ Nguyễn Thái Học là ở Cây Hai. Khu phố mới xây rộng rãi tập trung nhiều nhà nghỉ quán xá là ở Cây Bốn, nơi đây có nhà siêu thị Saigonmart khang trang, có nhà khách Hào Gia to đẹp nhất thị xã, hồ nước phía trước nhà khách là chỗ lui tới của thanh niên hàng tối.

Quanh quanh Cây Bốn lại còn có nhiều quán cóc bình dân, ghé vào gọi thử món đặc sản là thịt trâu nướng nhắm rượu Sán Lùng, cả rượu lẫn thịt không chê được thứ nào. Uống xong bình rượu mới dò đường về khách sạn.

Yên Bái, quán khuya ở Cây Bốn.

Ngày 7
Thứ Năm ngày 3 tháng 4 năm 2003
Đi Lào Cai. Qua Phố Ràng, Pắc Ngầm, rẽ lên Bắc Hà, bản Phố, nhà vua Mèo,. Vòng về Phố Lu, mỏ apatite Cam Đường. Tối ngủ Lào Cai.

Hôm nay đi xong Yên Bái lên Bắc Hà tối ngủ Lào Cai. Trở ra lại QL70 – Km34 rẽ về phía Lào Cai, đường đi ngày càng đồi dốc, khu vực phía bắc Yên Bình kéo dài qua Lục Yên trên các ngọn đồi hai bên đường trồng rất nhiều cây quế, ngoài ra còn có các giống cây công nghiệp khác như mỡ, keo, bồ đề.

Ngã ba Khánh Hòa ở Km98 có ngã rẽ phải đi vào trung tâm huyện Lục Yên. Thẳng QL70 qua cầu Ngòi Chỉ ở Km109 là vào địa phận tỉnh Lào Cai huyện Bảo Yên, đoạn đường này đi ngược dòng sông Chảy. Đến Km111 phía tay phải có chiếc cầu treo khá đẹp gọi là cầu Bến Cóc bắc qua sông chảy đi vào xã Việt Tiến. Đi thẳng QL70 đến thị trấn Phố Ràng ở Km124, phía trái là đường đi Bảo Hà 24 km.

Nhà văn hóa thị trấn Phố Ràng.

Tiếp tục đi thẳng QL70 đến thị trấn Pắc Ngầm ở Km159, ngã rẽ phải ở Km160 đi Bắc Hà 27 km. Trời hôm nay vẫn nắng to 36oC. Đi Bắc Hà phải vượt qua sông Chảy, cây cầu béton mới xây nằm cạnh chiếc cầu treo cũ kỹ. Đoạn đường đèo lên Bắc Hà đang xây dựng bề bộn, bụi mù mịt đất đá ngổn ngang, dù xung quanh phong cảnh đồi núi chập chùng như vẽ cũng không còn tâm trí nào thưởng ngoạn cảnh đẹp.

Vào thị trấn Bắc Hà, ngôi chợ vẫn ở vị trí cũ ở ngay trung tâm thị trấn chờ đợi các phiên họp chợ vào mỗi sáng Chủ nhật. Bản Phố thì không còn như xưa nữa, người ta đang xẻ một con đường nhựa thẳng từ bệnh viện huyện vào tới tận bản Phố, không còn nữa con đường đất quanh co đi xuyên qua các vườn mận rợp bóng, những người từng đi bộ vào bản Phố chắc sẽ rất buồn khi biết tin này. Ngôi nhà của vua Mèo Hoàng Yến Chao nằm trên lối đi Simacai cách chợ chừng cây số, tòa nhà ảm đạm một màu rêu phong hoang phế.

Lâu đài Hoàng A Tưởng.

Quay trở lại Pắc Ngầm, lẽ ra có thể theo QL70 đi 40 km qua Bản Phiệt lên Lào Cai, nhưng thử đi đường khác xem sao. Ở Pắc Ngầm có ngã rẽ QL4E đi Phố Lu 11 km, Cam Đường 36 km, Lào Cai 46 km, đường này khá đẹp lại vắng xe tuy hơi xa hơn đường kia chút ít. Cam Đường là nơi duy nhất trong nước ta có quặng apatite, thị trấn này cũng nhờ thế mà có sự sinh nhai ban đầu. Mãi đến sụp tối mới qua cầu Phố Lu.

Cầu Phố Lu, Bảo Thắng, Lào Cai.

Thị xã Lào Cai nằm ở ngã ba sông Hồng và sông Nậm Thi, nhìn qua bên kia sông là đất Trung Quốc. Ở Lào Cai các bảng chỉ đường thường được viết bằng cả hai chữ Việt Hoa, có rất nhiều khách người Hoa qua lại hoặc du lịch, nhà hàng khách sạn nhà nghỉ gội đầu tẩm quất mọc khắp nơi. Giao dịch cửa khẩu cũng sầm uất, buổi tối lang thang thì gặp lái xe tứ xứ lên nằm chờ ăn hàng.

Ngày 8
Thứ Sáu ngày 4 tháng 4 năm 2003
Thăm đền Thượng, đền Mẫu, cửa Hà Khẩu, sông Nậm Thi, cầu Cốc Lếu, ga Phố Mới. Về Lục Yên rồi đi qua Tuyên Quang.

Hôm nay đi xong Lào Cai, quay lại Lục Yên để sang Tuyên Quang. Đi dọc sông Nậm Thi qua khỏi cửa khẩu chừng vài trăm mét là đến đền Thượng nằm trên ngọn đồi nhỏ. Đền Thượng khang trang, có cây đa đại thụ trông hình thù cổ kính, vốn là một điểm tham quan phổ biến của khách Trung Hoa.

Đền Thượng.
Đền Mẫu.

Quay trở lại khu vực cửa khẩu có ngôi đền Mẫu, vào trong đúng lúc mọi người đang lên đồng, áo xanh áo đỏ đàn ca tưng bừng, quan sát thấy trang trí bên trong rất giống đền Mẫu ở Phủ Giày. Ngôi đền này tên chữ là đền Lão Nhai vì khởi thủy vốn được xây cất trên đất của làng Lão Nhai, truy ra thì chính là nguồn gốc của địa danh Lào Cai ngày nay.

Cầu Cốc Lếu bắc qua sông Hồng, đầu bên này là chợ Cốc Lếu và khu trung tâm thị xã, phía bên kia cầu là con đường sắt từ Hà Nội lên, qua ga Phố Mới qua cửa Hà Khẩu sang bên Trung Quốc.

Ga Phố Mới.
Cửa khẩu Hà Khẩu.

Hôm nay trời vẫn nắng to 36oC. Quay lại đến ngã ba Khánh Hòa ở Km198 – QL70 thì trời đã quá trưa, rẽ hướng bắc tìm đường ra QL2. Đền Đại Cại và chùa Hắc Y nằm trên ngọn đồi bên dòng sông Chảy cách Khánh Hòa chừng 9 km, đền chùa giản dị, tìm thấy vài mảnh gạch ngói bằng gốm thời Lý rất giống ở tháp Bình Sơn.

Rẽ vào từ ngã ba Lục Yên, đền Đại Cại và chùa Hắc Y.

Thị trấn Yên thế là trung tâm huyện Lục Yên cách Khánh Hòa 20 km. Giữa thị trấn có hồ nước lớn làm nơi thư giãn cho dân, phía đông thị trấn có con đường đi Thác Bà 87 km, phía tây có đường đi Bản Cáo 12 km. Qua khỏi Bản Cáo đi thêm 8 km nữa thì ra đến QL2 ở Km207 thuộc thị trấn Vĩnh Tuy. Đoạn đường này vắng vẻ không khí trong lành phong cảnh tuyệt đẹp. Ở Vĩnh Tuy theo QL2 rẽ hướng bắc đi Hà Giang 83 km, rẽ hướng nam đi Tuyên Quang 72 km.

Chợ Yên Thế, trung tâm huyện Lục Yên.
Đoạn đường qua khỏi Bản Cáo.
Ngã ba Vĩnh Tuy ở Km207 của QL2.

Đi hướng Nam đến khoảng Km192 phía trái đường thấy vài khối đá vôi, người địa phương cho biết trong đó có nhiều hang động đẹp, thấy bảng đề Khu du lịch Động Tiên. Thị trấn Tân Yên là trung tâm huyện Hàm Yên nằm ở Km166, ngã rẽ trái đi Chiêm Hoá 36 km, ngã phải đi Tuyên Quang 31 km.

Thị xã Tuyên Quang nằm ở Km135, buổi tối mọi nhà đều đi ngủ sớm chỉ còn vài quán cháo khuya. Đột nhiên một nửa thị xã mất điện, nhà bên cạnh thuộc về nửa có đèn, khách sạn thì tối om nóng bức không ngủ được, đành mò mẫm lấy cây đèn pin với mấy quyển sách và chai thuốc muỗi ra ngoài mượn ánh đèn đường đọc sách chờ điện.

Ngày 9
Thứ Bảy ngày 5 tháng 4 năm 2003
Chợ Tam Cờ, thành nhà Mạc, sông Lô, sông Phó Đáy, bến nước Bình Ca, cây đa Tân Trào, núi Cốc sông Công, trung tâm Thái Nguyên, đền Sóc Sơn, đền Cổ Loa. Tối về Hà Nội.

Hôm nay đi xong Tuyên Quang thì qua Thái Nguyên, tối về Hà Nội. Chợ Tam Cờ là chợ trung tâm của thị xã Tuyên Quang nằm sát bờ sông Lô, cũng ở vị trí đó rải rác tìm thấy tàn tích ngôi cổ thành do nhà Mạc xây.

Chợ trung tâm của Tuyên Quang.
Dấu tích thành nhà Mạc.

Cầu Long Tiến vượt sông Lô ở Km109 – QL37, qua cầu theo QL37 đi hướng đông đến Km198 thấy bảng chỉ đường rẽ phải vào bến Bình Ca 25 km.

Sông Lô.
Cầu Nông Tiến.
Bến Bình Ca.

Tiếp tục QL37 hướng đông đến Km182 là cửa ngõ thị trấn Sơn Dương, ngã rẽ trái đi dọc sông Phó Đáy 14 km đến khu di tích Tân Trào, ngã rẽ phải qua cầu Sơn Dương vào trung tâm thị trấn.

Trời hôm nay bất ngờ trở lạnh, phải vào thị trấn mua vội chiếc áo khoác tạm rồi mới quay ra đi Tân Trào. Khu di tích này được tổ chức tham quan hướng dẫn khá bài bản, các cô hướng dẫn duyên dáng trong bộ váy đen của người Tày, cô nào cũng ăn nói trôi chảy thuộc bài lắm.

Cây đa Tân Trào.

Quay trở lại Sơn Dương, tiếp tục theo QL37 hướng đông đi Thái Nguyên, đèo Khế dài chừng 3 km nằm ở khoảng Km175, thị trấn Đại Từ ở Km152, ở đây có ngã rẽ phải đi dọc sông Công vào hồ Núi Cốc. Đoạn đường rẽ vào hồ dài 7 km hiện tại đường đất đá lởm chởm rất khó đi. Mùa này nước cạn lòng sông nhiều đoạn trơ sỏi cuội, đột nhiên phát hiện ra một dãy chục cái bánh xe nước xếp hàng đều đặn bên bờ sông, nước ít bánh xe không quay nhưng cảnh tượng thì rất đẹp mắt.

Cọn nước trên sông Công.
Hồ Núi Cốc.

Trở lại Đại Từ theo QL37 đi tiếp hướng đông đến Km138 thì ra đến QL3 ở Km79 thuộc thị trấn Bờ Đậu, nơi ngã ba Bờ Đậu thấy bày bán đầy món đặc sản là bánh chưng bánh tét Bờ Đậu. Theo QL3 hướng bắc đi Bắc Kạn 76 km, rẽ hướng nam về Thái Nguyên 10 km.

Thái Nguyên được tính là Km125 – QL37. Trung tâm thành phố nằm trong tam giác Lương Ngọc Quyến – Bắc Kạn – Hoàng Văn Thụ. Nơi đầu đường Lương Ngọc Quyến và Bắc Kạn gặp nhau là nút giao thông cửa ngõ gọi là ngã ba Mỏ Bạch, cách một đoạn ngắn là trung tâm thương mại Cửa Đông trên đường Lương Ngọc Quyến. Giao lộ của đường Bắc Kạn và Hoàng Văn Thụ là trung tâm thành phố, nắm về một góc giao lộ là đài liệt sỹ, nhìn qua bên kia đường là nhà Bảo tàng Dân tộc, cách đó vài trăm mét là chợ Thái Nguyên.

Đài liệt sĩ Thái Nguyên.
Chợ Quang Vinh, Thái Nguyên.

Từ đài liệt sỹ đi theo đường Cách mạng tháng Tám chừng 8 km là đến khu Gang Thép, nơi này nằm về phía nam khu trung tâm, cách QL3 chừng một cây số.

Lại theo QL3 đi hướng nam về Hà Nội. Ngã rẽ vào thị trấn Sông Công nằm ở Km51. Qua cầu Đa Phúc ở Km33 là vào địa phận huyện Sóc Sơn, trạm thu phí Sóc Sơn ở Km29. Đến Km26 có ngã rẽ phía phải đi 3 km vào đền Gióng. Thị trấn Phù Lỗ ở Km18 có ngã rẽ hướng tây đi Việt Trì 55 km. Thị trấn Đông Anh ở Km12, ngã rẽ vào đền Cổ Loa ở Km5, rẽ vào đi chừng 2 km là tới đền.

Giếng ngọc trước đền thờ An Dương Vương ở Cổ Loa.

Cầu Đuống nằm ở đầu QL3 cũng là Km162 – QL1A thuộc địa phận huyện Gia Lâm cách Hà Nội 10 km. Nhìn lại thấy chiếc xe máy phủ kính bụi đất, mà cả người cũng vậy, qua khỏi cầu Chui ghé vào cho người ta rửa sạch chiếc xe rồi mới qua cầu Chương Dương vào Hà Nội.

Cầu Đuống, Km 162 trên QL1A.

Vậy là đã xong chín ngày đêm rong ruổi, ngày mai thu xếp đồ đạc, mua quà đi thăm bạn Hà Nội, tối đón chuyến bay muộn nhất vào Sài Gòn.

Leave a Reply

Your email address will not be published.