Llama, Alpaca, Guanaco và Vicuña

The Great Interchange

Những loài lạc đà cổ xưa nhất thuộc họ Camelidae xuất hiện ở Bắc Mỹ vào khoảng 40-50 triệu năm trước rồi dần dần di trú đến các lục địa khác, đến khoảng 10,000 năm trước thì Bắc Mỹ không còn lạc đà.

  • Khoảng 8 – 14 triệu năm trước băng qua eo đất Alaska – Siberia di cư sang lục địa Á – Âu.
  • Khoảng 3 – 4 triệu năm trước băng qua eo đất Panama di cư xuống lục địa Nam Mỹ.

Nhờ khả năng thích nghi với những điều kiện khắc nghiệt mà loài camelid được thuần hóa, được sử dụng nhiều và đến nay đã trở thành một phần của các nền văn hóa ở Trung Đông, châu Phi và Nam Mỹ.


Các loài Camelid ở Nam Mỹ

Trong cuộc thiên di ấy có những loài thuộc họ camelid xuất xứ từ Bắc Mỹ đã di cư xuống Nam Mỹ thích nghi và tiến hóa đến nay thành 4 loài là llama, alpaca, guanco và vicuña, trong đó chỉ có 2 loài llama và alpaco là đã được thuần hóa còn 2 loài kia thì vẫn là thú hoang dã.

Llama

Llama là con có kích thước to nhất trong cả 4 con, nó đứng cao khoảng ngang đầu người. Loài này không đủ to và chân không đủ khỏe để cưỡi nên ngoài việc lấy thịt thì llama chỉ dùng để chở đồ, mỗi con chở được khoảng 20kg. Người Inca không có lừa ngựa và không biết làm bánh xe vì vậy con llama này là công cụ chuyên chở duy nhất của họ. Nhìn bên ngoài thì con llama cao to và dễ nhận diện nhờ có đôi tai cong hình trái chuối. Llama có 2 giống:

  • Llama Qara còn khoảng 2 triệu con.
  • Llama Chaku còn khoảng 2.5 triệu con.
Alpaca

Con alpaca thì chỉ cao chừng ngang ngực người ta, lông rất dày nên bên ngoài trông mũm mĩm. Lông alpaca tương đối mềm mịn dùng làm khăn áo thì đẹp và ấm áp, lại có sản lượng cao nên giá thành tương đối dễ mua, vì vậy khăn áo thời trang làm bằng lông alpaca rất phổ biến và là món quà đặc sản của Peru. Ngoài việc lấy lông thì người ta còn nuôi alpaca để lấy thịt, món alpaca steak là một món thịt đỏ phổ biến của người Peru. Alpaca có 2 giống:

  • Alpaca Huacaya còn khoảng 4 triệu con.
  • Alpaca Suri còn khoảng 600.000 con.
Guanaco

Guanaco và vicuña là thú hoang dãn, cả hai đều được bảo tồn và cấm săn bắn. Để khai thác lông của guanaco và vicuña người ta phải có giấy phép đặc biệt của chính phủ để thành lập những khu vực bán hoang dã (semi-captive) có diện tích hàng trăm đến cả ngàn hecta, rào lại, đến kỳ thì đi bắt chúng về xén lông rồi lại thả ra. Về ngoại hình thì guanaco rất giống vicuña, tuy nhiên guanaco to hơn vicuña một chút và không có chòm lông dài trước ngực. Hiện nay guanaco còn khoảng 650.000 con.

Vicuña

Con vicuña là quý nhất vì có bộ lông cực mịn được dùng để làm những chiếc áo thời trang rất đắt giá, có lẽ vì vậy mà vicuña bị săn bắn rất nhiều và đang được bảo tồn nghiêm ngặt. Vicuña có kích thước nhỏ nhất trong 4 con nên cho ít lông hơn, hơn nữa do là loài có nguy cơ tuyệt chủng cao nên theo qui định thì phải 3 năm mới được xén lông một lần, lông của vicuna vì thế đã hiếm lại càng hiếm hơn. Một chiếc áo lông vicuña được thiết kế mỹ thuật có giá khoảng vài chục ngàn USD. Con vicuña có một chòm lông mềm phất phơ trước ngực và đó là đặc điểm để phân biệt với con guanaco. Hiện nay vicuña còn khoảng 250.000 con.

Vicuña được xuất hiện trên quốc huy của Peru cùng với hình ảnh của cây canh-ki-na (Fr:quinquina, En: cinchona) và chiếc sừng sung túc.

Hình vicuna trên quốc huy của Peru

The vicuña produces a fiber of very fine texture (about 12 microns in diameter) that can be woven into luxury garments. Raw fiber from vicuña has been legally auctioned at up to US $500 per kg (US $200 per lb) and an average vicuña fleece provides about 0.2 kg (0.5 lbs) of fiber. Individual vicuña thus have a fleece that is worth many times that of a sheep and several times that of other species in the family Camelidae, such as alpacas and llamas. 

The vicuña produces a fiber of very fine texture (about 12 microns in diameter) that can be woven into luxury garments. Raw fiber from vicuña has been legally auctioned at up to US $500 per kg (US $200 per lb) and an average vicuña fleece provides about 0.2 kg (0.5 lbs) of fiber. Individual vicuña thus have a fleece that is worth many times that of a sheep and several times that of other species in the family Camelidae, such as alpacas and llamas. 

U.S. Fish and Wildlife Service

Alpaca Steak

Alpaca steak có thể nói là món phổ thông ở Peru nói riêng và trên vùng núi Andes nói chung. Alpaca thuộc loại thịt đỏ, các nhà hàng ở Cusco hay làm steak ăn chung với thứ cơm nấu bằng loại hạt tên là quinoa là thứ hạt ngũ cốc phổ thông của Peru. Hạt này nó nhỏ tựa như hạt kê vậy, nhưng tra từ điển thì thấy dùng chữ “diêm mạch” hơi khó hiểu. Nói chung thì nếm thử cho biết thôi, chứ có lẽ mùi vị của thịt alpaca không hấp dẫn bằng thịt bò.


Các bài viết khác

Daylight Saving Time (DST)

Daylight Saving Time (DST) là giờ mùa hè thông thường đi sớm hơn giờ mùa đông 1 tiếng, và được áp dụng ở một số nước ôn đới có ngày

“Short connection” nỗi ám ảnh của Tourleader

Short Connection là tình huống xảy ra khi TL bay nối chuyến, và thời gian giữa giờ đáp (sta) của chuyến đầu và giờ cất cánh (std) của chuyến nối

Vài cột mốc trong lịch sử pháp luật thế giới

Trong một buổi chia sẻ về chuyên đề kiến trúc với anh em tourleader của Vietravel vào khoảng giữa năm 2019, tôi có đề cập đến công trình vĩ đại

Những điều kỳ diệu của “Tỷ lệ vàng”

Tỷ lệ vàng trong tự nhiên "Tỷ lệ vàng" là cái tên người ta dùng để gọi một quy luật về tương quan tỷ lệ bí ẩn mà thế giới

Giao thoa Tây-Tàu-Ta trong gốm Biên Hòa

| Các bài viết về gốm Biên Hòa ít đề cập ngọn ngành về sợi dây liên hệ của một dòng gốm Hoa và một dòng gốm Pháp đã tạo

5 kiểu vòm cửa thông dụng tourleader cần biết

Có rất nhiều thể loại vòm, vòm tròn vòm méo vòm nhọn v.v. ở đây tôi tạm ghi chép ngắn về 5 loại vòm thường gặp nhất trên các tour

Cà phê vợt – Sock brewing

Chuyện guide ít kể ở Cheo Leo Anh Tây cầm ly cà phê đen quánh lên nhấp một ngụm rồi lè lưỡi nhăn mặt như khỉ ăn chanh: “Vietnamese coffee

Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng ở Jerusalem, và Phật Quan Âm Tống Tử ở chùa Mía TK17.

Quan Âm Tống Tử chính là Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng

| Sự giống nhau không thể phủ nhận giữa hình ảnh Quan Âm Tống Tử với hình ảnh Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng (Madonna and Child) buộc người ta

Album: Nhà thờ Nam Định

Không thể tưởng tượng được ngày xưa ở Nam Định giáo dân đã xây những ngôi nhà thờ đẹp đến như vậy. Qui mô tuy không to như nhà thờ

Chuột lang là món ăn có từ thời Inca.

Vài món dân dã không thể quên ở Cusco

Ceviche | Ceviche là món cá sống vắt chanh trộn với hành và xà lách, món này cũng được coi là quốc hồn quốc tuý của Peru. Thông thường họ

Tản mạn về dãy Andes

Cách biển 750 km và nằm ở độ cao 3.380 m, những thửa ruộng muối rải trắng sườn núi ở Maras không khỏi khiến người ta phải thắc mắc muối

Llama, Alpaca, Guanaco và Vicuña

The Great Interchange Những loài lạc đà cổ xưa nhất thuộc họ Camelidae xuất hiện ở Bắc Mỹ vào khoảng 40-50 triệu năm trước rồi dần dần di trú đến

Spread the love

Leave a Reply

Your email address will not be published.