Daylight Saving Time (DST)

Daylight Saving Time (DST) là giờ mùa hè thông thường đi sớm hơn giờ mùa đông 1 tiếng, và được áp dụng ở một số nước ôn đới có ngày mùa hè rất dài và ngày mùa đông rất ngắn. Tuy vậy ở mỗi nơi DST lại thể hiện một các khác nhau, đôi khi rất tinh nghịch.

Gold Coast 2 chân 2 múi giờ

Point Danger là mũi đất ven biển cảnh quan rất đẹp ở Gold Coast, nơi đó người ta xây một đài tưởng niệm dành cho Thuyền trưởng Cook nằm chính xác ngay trên lằn ranh giữa bang Queensland và New South Wale.

Vào mùa hè nước Úc bang New South Wales áp dụng DST nên thời gian được chỉnh nhanh hơn một giờ còn Queensland thì lại không áp dụng DST nên vẫn giữ nguyên giờ cũ. Mình chỉ cần bước qua bước lại hai bên lằn ranh ấy một bước chân là đồng hồ trên điện thoại cũng cứ thế mà nhảy tới nhảy lui theo. Qua bên nay là 5g qua bên kia là 6g. Nhớ lần ấy cả đoàn khách của mình cứ nhảy qua nhảy lại như chơi ô ăn quan thật vui.

Rio 2 lần nửa đêm

Trong ba chuyến mình ghé Rio (chuyến đầu tháng 5/2014 và chuyến cuối tháng 5/2018) thì chuyến thứ hai là đáng nhớ nhất với những sự kiện không dễ có lại trong đời.

Tối thứ Bảy ngày 17/2/2018 mình đưa đoàn đến Sambadrome để dự buổi khai mạc lễ hội Carnival 2018, đồng thời đêm hôm ấy cũng chính là lúc kết thúc DST ở Rio. Vào đúng nửa đêm người ta vặn đồng hồ lui lại 1 tiếng và như thế 1 tiếng sau đồng hồ điểm lần nửa đêm thứ hai. Ai cũng có 2 lần chờ nửa đêm và ai cũng có thêm 1 tiếng trước khi bước vào ngày mới. Cũng nhờ thế mà mình có thêm 1 tiếng trước khi lên xe lúc 3g sáng để ra sân bay cùng đoàn đáp chuyến đi Lima. Một trải nghiệm thật đặc biệt!

Có chút lưu ý là khác với Rio, châu Âu chọn thời điểm 1g sáng để kết thúc DST còn Mỹ thì chọn vào lúc 2g sáng, mục đích là để hạn chế sự gián đoạn đối với mọi hoạt động đang diễn ra lúc nửa đêm.

Spring forward, fall back

Đôi khi DST cũng làm người ta rối thế nên để dễ nhớ người ta vẫn dùng câu cửa miệng là “spring forward, fall back” có nghĩa là hết xuân vào hè thì ta vặn tới, hết thu vào đông thì ta lại vặn lui.

Vậy sao không nói là “summer forward, winter back” cho nhanh? Ấy là vì “spring forward” cụm từ rất thông dụng có nghĩa đen là “phóng tới” nhưng đồng thời “spring” lại cũng là mùa xuân, tương tự vậy, “fall back” có nghĩa gốc là “rút lui” nhưng chữ “fall” đồng thời cũng là mùa thu. Ấy là cách mà họ chơi chữ vậy.

Câu khẩu quyết “spring forward, fall back” này có thể áp dụng cho cả Bắc và Nam bán cầu tuy nhiên mùa đông và mùa hè ở hai bán cầu lại rơi vào những tháng trái ngược nhau.

Đối với anh em tourleader thường xuyên đi châu Âu đã quá quen với giờ Paris mùa hè đi sau Sài Gòn 5 tiếng còn mùa đông thì tụt lại đi sau 6 tiếng. Đó cũng là cách khác đơn giản dễ nhớ dành cho DST ở châu Âu.

William Willett

Mặc dù có người cho rằng Benjamin Franklin là người đầu tiên có ý tưởng sơ khai về DST trong chuyến viếng thăm Paris năm 1784, nhưng một nhà thầu xây dựng người Ăng Lê tên là William Willett (1857-1915) mới thực sự là người có công vận động để DST được công nhận và thực hiện.

Một buổi sáng ông ở Petts Wood ông đi làm trời thì đã sáng trưng nhưng ông ngạc nhiên vì thấy cửa sổ của các ngôi nhà dọc đường vẫn đóng im ỉm, ông tự hỏi tại sao mọi người lại không thức dậy sớm hơn để tận hưởng buổi ban mai và kết thúc một ngày làm việc khi trời vẫn còn sáng. Trong tờ rơi của tên “The Waste of Daylight” năm 1907 ông viết: “Mọi người đều thích buổi chiều kéo dài trước khi trời tối, mọi người đều than phiền rằng mùa thu trời sụp tối mau quá, vậy mà chả thấy ai nói tiếc bầu trời tinh khôi ngập ánh sáng ban mai của mùa xuân và mùa hè…”

Ông đề nghị chỉnh đồng hồ chạy tới sớm hơn 20 phút vào bốn ngày Chủ nhật của tháng Tư và chỉnh ngược lại tương tự như thế vào bốn ngày Chủ nhật của tháng Chín tuy nhiên đề xuất của ông chỉ nhận được sự chế nhạo và đàm tiếu. Ông mất năm 1915 và không được chứng kiến ý tưởng của mình trở thành hiện thực.

Ngày 30 tháng 4 năm 1916 nước Đức cho chỉnh đồng hồ nhanh thêm 1 tiếng và giữ giờ ấy cho đến tháng 10. Ngay sau đó là nước Anh vào ngày Chủ nhật 21 tháng 5 năm 1916 và ba ngày Chủ nhật kế tiếp đã thực hiện việc chỉnh sớm thêm 80 phút đúng như đề xuất của Willett.

* * *

“Tháng Năm chưa nằm đã sáng”

Việt Nam chúng ta tuy ngày hè cũng dài hơn và ngày đông cũng tối sớm nhưng do nằm gần Xích đạo nên khoảng thời gian chênh lệch rất ít, chỉ khoảng một tiếng. Ví dụ mùa đông 5g30 trời tối thì mùa hè 6g30 trời mới bắt đầu tối, ở miền Nam thì sự chênh lệch ấy còn ít hơn nữa. Vì thế chúng ta không cần áp dụng việc chuyển đổi thời gian DST.

Anh em tourleader thường đi Âu Mỹ đều biết rõ là ở các nước ôn đới xa xích đạo mùa đông thì 4g đã không thấy mặt người còn mùa hè thì 10g tối trẻ con còn đem bóng ra sân đá. Những thành phố gần cực Bắc như Moscow, Helsinky thì thậm chí đến nửa đêm trời mờ mờ rồi sáng ngược trở lại nên gọi là đêm trắng.

DST có mục đích là như thế nhưng thực tế thì không thực sự là “save daylight” vì mùa hè dù không có dịch chuyển thời gian thì buổi chiều vẫn đầy ánh nắng. DST mặt khác lại gây ra nhiều điều phiền toái do nhầm lẫn, thế nên có rất nhiều tranh cãi suốt từ khi ra đời. Tháng 3/2019 Quốc hội Châu Âu đã tổ chức thăm dò ý kiến về dự thảo bãi bỏ giờ DST, theo đó thì đến tháng 4/2020 năm nay các nước châu Âu (EU) sẽ phải đưa ra lựa chọn của mình tức là sẽ giữ nguyên giờ chuẩn hay chỉnh lên giờ mùa hè và sẽ không bao giờ chỉnh ngược lại nữa. Đến nay chưa biết sự việc sẽ ngã ngũ ra sao nhưng rất có thể DST ở châu Âu sẽ chỉ còn là câu chuyện của dĩ vãng.

Saigon
Tháng 11/2019


Spread the love

Bình luận

Your email address will not be published.