Cà phê vợt – Sock brewing

Chuyện guide ít kể ở Cheo Leo

Anh Tây cầm ly cà phê đen quánh lên nhấp một ngụm rồi lè lưỡi nhăn mặt như khỉ ăn chanh: “Vietnamese coffee is very strong.” – anh guide trẻ nghe thế khoái lắm tự hào ra mặt.

Chuyện này qua 18 năm rồi. Anh guide sau này học hỏi bớt ngố mới biết tại sao mà các anh chị Tây không nuốt nổi cà phê Việt Nam. Ấy là vì ấy đơn giản không phải cà phê mà là bắp và đậu nành rang cháy.

Vì sao nên nỗi ấy?

Chuyện cây cà phê do mấy anh Pháp đem vào từ sớm thì ai cũng biết, nhưng cái ngặt nằm ở chỗ là sau khi giải phóng Tây Nguyên thì quốc doanh lại cầm tù thương mãi. Người Tây nguyên trồng được tí cà phê thì quốc doanh gôm hết đem xuất sang anh lớn Liên Xô, còn dư tí nào thì cũng cấm không cho đem xuống miền xuôi, hỏi miền xuôi đào đâu ra cà phê mà uống.

Thèm quá nên các thiên thần dùng bắp và đậu nành rang khét để lấp vào cái sự thiếu vắng cho qua hết những năm tháng của thiên đường tem phiếu.

Năm năm, mười năm, hai mươi năm… riết rồi quen với cái mùi vị khét lẹt của bắp và đậu nành. Ngày nay bớt thiếu thốn thế nhưng nếu có ly cà phê xịn thơm tho thì nhiều người vẫn lắc đầu không thèm uống mà chê lỏng, chê không ép phê. Thử hỏi bắp và đậu nành lấy đâu ra cái tinh chất caffein mà gây ép phê? Khổ thế đấy.

Vậy làm sao phân biệt đâu là cà phê xịn?

Cà phê xịn pha ra nước lỏng và có màu nâu cánh gián không có màu đen đặc quánh. Khi rót nước sôi vào bột cà phê xịn nở bung mùi thơm nhẹ nhàng hít một hơi vào thấy não bộ phấn chấn ngay, chứ không phải thơm kiểu hít vào là sặc ra nước mắt. Cà phê xịn nhấp vào một miếng là có vị đắng dịu trong lành chứ không giống đắng kiểu như ăn miếng thịt cháy ở đáy nồi.

Vậy cà phê xịn tìm ở đâu?

Không nói chuyện Starbuck hay Highlands ở đây nhé. Cứ tìm đến các tiệm cà phê vợt là có cà phê ngon thôi.

Lối pha vợt (sock brewing) được cho là ra đời ở Costa Rica và phổ biến ở một số nước Trung Mỹ, theo chân mấy anh Pháp vào Việt Nam cùng với cây cà phê từ giữa thế kỷ 19, sau đó mãi đến năm 1929 thì cái phin Pháp (French press) mới ra đời. Cái này gọi là phin Pháp nhưng thực ra là do mấy anh người Ý Đại Lợi chế ra, ban đầu làm cái to sau làm cái nhỏ đem theo được nên mấy anh Pháp đem đến Việt Nam.

Tuy nhiên, bây giờ ở Sài Gòn chỉ còn 3 tiệm cũ kỹ là còn gìn giữ truyền thống pha vợt và dùng cà phê kiểu trước 1975 để phục vụ những vị khách đã lỡ nghiện vài chục năm qua, trong đó tiệm Cheo Leo của chị em cô Ba là tiệm lâu đời nhất. Khách đến Cheo Leo bây giờ đủ cả thợ máy, sinh viên, nghệ sĩ, nhà văn v.v.

Kết

Nhờ kỹ nghệ lữ hành hưng thịnh mà hàng ngày có nhiều em hướng dẫn trẻ đưa du khách đến Cheo Leo. Tuy nhiên mình chưa khi nào nghe lỏm được em guide nào kể cho khách viễn xứ nghe cái sự đắng của cà phê xứ Việt, cũng như nói được cho rõ cà phê của Cheo Leo vì sao lại ngon hơn cà phê ở ngoài phố và vì sao cái hồn giản dị của Cheo Leo vẫn sống vượt qua tất cả sự bệ rạc lẫn hào nhoáng của xứ thiên đường này. Thật vui khi thấy những lối thưởng thức xưa cũ nay lại được tìm tòi và yêu mến.

Bên trái là cô Ba Sương chủ tiệm cà phê Cheo Leo, bên phải là chú Thanh chủ tiệm cà phê không tên ở chợ Thiếc. Cả hai đều là những tiệm cà phê vợt lâu đời nhất ở Sài Gòn.

Spread the love

Leave a Reply

Your email address will not be published.